Φρούριο Κότσινα

Φρούριο του Κότσινα και το άγαλμα της Μαρούλας 

  Στα βόρεια του νησιού βρίσκεται ο ιστορικός οικισμός του Κότσινα. Κατεβαίνοντας στον όρμο, βλέπουμε πάνω από τον οικισμό (σε τεχνητό λόφο), να δεσπόζει ο Ιερός Ναός της Ζωοδόχου Πηγής, ο οποίος χρονολογείται από τον 15ο αιώνα. 
  Όπως προκύπτει από τα σωζόμενα ερείπια, το κάστρο βρισκόταν στην κορυφή του λόφου, ύψους 20 μέτρων και καταλάμβανε έκταση τεσσάρων στρεμμάτων περίπου. Το περιέβαλλε τάφρος που συγκοινωνούσε με τη θάλασσα, ενώ από τη βορεινή πλευρά τα τείχη ήταν θεμελιωμένα μέσα στο νερό. Οι οχυρώσεις του έφθαναν σε ύψος έξι μέτρων Το φρούριο του Κότσινα ήταν από τα σημαντικότερα φρούρια του νησιού μετά το φρούριο της Μύρινας. Σ' αυτό ζήτησε προστασία ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. 
  Κάτω από την εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής (μέσα στο κάστρο), αναβλύζει αγίασμα από ένα υπόγειο πηγάδι, στο οποίο κατεβαίνει κανείς με 64 σκαλοπάτια από εξωτερική είσοδο, φθάνοντας σχεδόν στο επίπεδο της θάλασσας., Το αγίασμα, πήρε τη σημερινή του μορφή το 1918. 
  Μπροστά ακριβώς (από την εκκλησία), με θέα την θάλασσα, επιβλητικό μπρούτζινο άγαλμα της θρυλικής 18χρονης κόρης της Λήμνου, της ηρωίδας Μαρούλας, κόρης του Ισίδωρου Κομνηνού και της Ευφροσύνης, μας θυμίζει την πράξη της. Σύμφωνα με ένα θρύλο, το 1478 όταν οι Tούρκοι προσπάθησαν με τον Σουλεϊμάν πασά να καταλάβουν το κάστρο σώθηκε την τελευταία στιγμή, χάρη στο θάρρος μιας νεαρής κοπέλας, της Mαρούλας, που με το σπαθί στο χέρι εμψυχώνει τους υπερασπιστές του κάστρου να απομακρύνουν τον εχθρό και να λυθεί η πολιορκία, όταν είδε τον πατέρα της να πέφτει νεκρός από τούρκικο σπαθί. Tο όνομά της έγινε θρύλος στο νησί και προς τιμήν της στήθηκε άγαλμα στη θέση που υπήρχε το κάστρο.